Từ điển bách khoa toàn thư

CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHÔNG TƯỞNG


CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHÔNG TƯỞNG:  những học thuyết về chủ nghĩa xã hội trước chủ nghĩa Mac, xuất hiện ngay từ thời kì chủ nghĩa tư bản ra đời (thời Phục hưng). Thế kỉ 16 - 17, Mo (T. More), Muynxơ (T. Munzer), Campanela (T. Campanella) tưởng tượng ra xã hội lí tưởng không có tư hữu, mọi người cùng làm cùng hưởng (Mo gọi là "xứ không tưởng", nghĩa là không tồn tại ở đâu cả). Thế kỉ 18, Mêliê (J. Meslier), Morely (Morelly) nêu ra lí tưởng về xã hội "hợp lí", có kế hoạch sản xuất và phân phối, không còn áp bức, bóc lột, ăn bám. Thế kỉ 19, khi chủ nghĩa tư bản phát triển mạnh bộc lộ rõ những mâu thuẫn của nó, thì CNXHKT đạt đến đỉnh cao trong học thuyết của những nhà xã hội chủ nghĩa vĩ đại: Xanh Ximông (H. de Saint Simon), Furiê (F. M. Ch. Fourier), Âuin (R. Owen) phê phán sâu sắc những bất công của chủ nghĩa tư bản, và cho rằng chủ nghĩa xã hội phải quản lí việc sản xuất và phân phối. Nhưng làm thế nào để tổ chức được một xã hội như thế thì các ông chỉ đặt hi vọng vào sự vận động thuyết phục và sự làm gương. Một số nhà tư tưởng khác chủ trương lập hội kín, dùng bạo lực để cải tạo xã hội. Babơp (F. Babeuf) thế kỉ 18, Đêzamy (T. Dézamy), Blăngki (L. Blanqui), Vaitơlinh (W. C. Weitling) thế kỉ 19 được gọi là những nhà cộng sản chủ nghĩa; tư tưởng của họ có tính cách mạng triệt để hơn, song đó cũng chỉ là chủ nghĩa cộng sản không tưởng. Đặc điểm của CNXHKT là chưa chứng minh được học thuyết của mình bằng quy luật phát triển khách quan của xã hội, nghĩa là chưa có luận cứ khoa học. Những thử nghiệm xây dựng các đơn vị cộng đồng xã hội chủ nghĩa của Âuin, Furiê ở Anh, Hoa Kì trong thế kỉ 19 đã không thành công.

Phát triển bởi công ty TNHH Điểm Sáng Việt - Phần mềm Đà Lạt


Có thể bạn chưa biết: